Heb je je weleens gerealiseerd dat je gebit je van alles kan vertellen over je gezondheid? Hoe normaal gaatjes tegenwoordig gevonden worden, ze zijn het niet! Ondanks high tech tandenborstels, flosdraad en mondwater zijn onze gebitten er in de evolutie nog nooit zo slecht aan toe geweest. Het standaard Nederlandse dieet van brood, weinig groente en (over)bewerkt voedsel zorgt voor tandvleesproblemen en erosie van het gebit. Het goede nieuws is, het is (veelal) omkeerbaar! Al zullen lang bestaande gaatjes niet opeens meer dichtgroeien natuurlijk.

Een van mijn helden, Dr.  Weston A. Price, heeft begin vorige eeuw veel onderzoek gedaan naar de relatie tussen voeding, gebit en fysieke gesteldheid. Als tandarts was Dr. Price in beginsel geïnteresseerd in de gezondheid van het gebit, later heeft hij zijn onderzoeksgebied verschoven naar voeding in relatie tot (gebits-) gezondheid.

Uit zijn onderzoek kwam naar voren dat gebits- en tandvleesproblemen een  voedingsgerelateerd probleem zijn. “Goh wat een verassing “ zul je denken, maar het zou me verbazen als je je dit echt en dan bedoel ik ECHT gerealiseerd hebt. We weten allemaal dat suiker niet best is voor het gebit en ik heb daarom ook altijd gedacht dat het door het snoepen kwam dat ik zoveel gaatjes had. Inmiddels weet ik wel beter. OK mijn suikerconsumptie heeft er niet aan bijgedragen, maar is ook zeker niet de enige reden voor mijn slechte gebit. Uit een van de studies van Dr. Price is namelijk gebleken dat kinderen die rauwe melk dronken en toch suiker aten vrijwel geen gaatjes kregen, terwijl andere kinderen uit hetzelfde gebied met hetzelfde voedingspatroon maar dan zonder de rauwe melk wel in grote mate slechte gebitten hadden.

Wat onder meer van belang is, is wat je moeder (en vader) genetisch heeft meegekregen van haar (zijn) moeder (en haar moeder weer van die van haar enz.) als eerste van invloed is op niet alleen de gezondheid van je gebit, maar eigenlijk je algehele gezondheid. Vervolgens bepaald een zwangere vrouw door middel van wat ze eet hoe gezond haar kind (uiteindelijk) zal zijn. Tenslotte bepaal jijzelf hoe gezond je blijft door wat je tot je neemt. Vergeet niet dat gezondheid niet van buitenaf te meten is. Je gezondheid is dus van vele factoren (voorouders en eetgewoonten) afhankelijk. Iets waaraan ik mij bijvoorbeeld mateloos kan irriteren zijn vrouwen die stoïcijns blijven doorroken tijdens de zwangerschap en dan vervolgens verklaren dat hun kind er niets aan zal overhouden, “want die moeder van die en die vriendin had ook gerookt tijdens de zwangerschap en haar kinderen zijn ook allemaal gezond”. Oh, ja hoe weet je dat zo zeker? Als iemand niet ziek is betekent dat nog niet dat diegene gezond is. Maar goed, ik dwaal af.

Ikzelf heb ook lang gedacht dat ik gewoon een zwak gebit had, iets wat op zich nog niet zo’n gek idee was en waarschijnlijk in de basis ook wel klopt, want alleen al wat mijn moeder heeft gegeten in haar jeugd tot en met haar zwangerschap van mij heeft de basis gelegd voor mijn gebit en ik kan je zeggen in de tijd dat mijn moeder opgroeide werd er bij haar thuis geen bijzondere aandacht besteed aan voeding, ze waren al blij als alle monden werden gevoed. Het was geen vetpot, maar gelukkig was junkfood ook nog niet zo vrij verkrijgbaar als tegenwoordig. Net als velen van mijn moeders generatie, werd tegen de tijd dat je volwassen werd, het gehele gebit (of wat er nog van over was) getrokken en ging je over op een kunstgebit omdat dat goedkoper was dan eventuele toekomstige tandartskosten. Schrijnend.

Daarnaast is mijn moeders generatie opgegroeid, net als iedereen in de generatie na haar, met het idee dat vet slecht is en brood gezond. Wat er inmiddels in heeft geresulteerd dat de basisconditie van de gebitten van vrijwel alle Nederlanders tegenwoordig een stuk slechter is dan een paar eeuwen geleden en al helemaal dan voor het agrarische tijdperk toen geraffineerde voeding nog geen deel uitmaakte van het standaard voedingspatroon.

Hoe kunnen we het tij keren? Gaatjes worden doorgaans veroorzaakt door een verstoorde calcium-fosfor verhouding. Suikers in granen, sap, (gepasteuriseerde) melk en bijvoorbeeld rozijnen hechten zich aan het tandoppervlak. De bacteriën in de mond voeden zich met deze suikers en veroorzaken vervolgens zuren die het tandglazuur aantasten. Een doorgewinterde paleo zal wellicht al eens hebben opgemerkt dat na het weglaten van geraffineerde voeding en granen het tandoppervlak aanzienlijk gladder blijft gedurende dag. En zoals ik zelf ook heb bemerkt tijdens mijn Whole30 challenge gaat je (leuke woordspeling) tandvlees er ook op vooruit wanneer je alle geraffineerde troep en granen laat staan. Zeker na een week vol pepernoten en taaitaai poppen merk ik weer hoe slecht het voor je gezondheid is, want mijn tandvlees begint inmiddels alweer wat terug te trekken. Ik zou bijna willen zeggen, je tandvlees zou weleens de spiegel van je fysieke gesteldheid kunnen zijn.

Mede door verarmde voeding (bewerkte voeding) heeft ons lichaam niet meer de capaciteit om deze zuren te neutraliseren waardoor er uiteindelijk gaatjes ontstaan. Dit is niet zomaar met een vitaminepilletje te verhelpen. De basis dient te worden gelegd met volwaardige voeding. Verder is het van belang dat je vitamine D gehalte op een goed niveau is. Voor opname van calcium in je lichaam is namelijk voldoende vitamine D nodig. Ook vitamine K en magnesium zijn essentieel voor een gezond gebit. Dus laat in het vervolg zoveel mogelijk granen, sap en bewerkte voeding staan en je gebit en je lichaam zullen je dankbaar zijn. Zorg je er verder voor dat bovenstaande vitamines en mineralen in voldoende mate in je lichaam aanwezig zijn dan kun je, afhankelijk van je genetische aanleg, je tandartsverzekering misschien wel stopzetten.